Bydgoszcz
12C
Niebo częściowo zachmurzone
87% wilgotność
Wiatr: 5km/h NW
H 12 • L 12
16C
Czw
18C
Pt
19C
Sob
22C
Nd
25C
Pon
PILNE: Utrudnienia w ruchu przy CH Rondo. W związku z pracami drogowymi wyłączony jest jeden pas ruchu
Metropolia BydgoskaAKTUALNOŚCICzy w Bydgoszczy cudzoziemcy pracują „na czarno” i nielegalnie?
praca
11.03.2016 | 13:12

Czy w Bydgoszczy cudzoziemcy pracują „na czarno” i nielegalnie?

Ujawnione przez kontrolerów PIP nieprawidłowości, dotyczyły głównie obywateli Ukrainy i Syrii.

Na zdjęciu: Zatrudniający nielegalnie, tłumaczą się najczęściej nieznajomością przepisów.

Fot. Stanisław Gazda

Są sytuacje, w których kontrolerzy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wkroczyć do firmy niemal z marszu.

Inspektorzy są uprawnieni na podstawie ustawy z 2007 r. do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli przepisów dotyczących legalności zatrudnienia.- wyjaśnia Rzecznik Prasowy OI PIP w Bydgoszczy Michalina Burker.

Działania nadzorcze

W Okręgowym Inspektoracie Pracy w Bydgoszczy w 2015 r. przeprowadzano 166 kontroli w 147 podmiotach, które powierzały pracę 3 169 cudzoziemcom, w tym 17 kontroli wszczęto na wniosek Powiatowych Urzędów Pracy, 3 z inicjatywy Urzędu Skarbowego, po 2 kontrole na wniosek Wojewody oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 10 kontroli przeprowadzono wspólnie ze Strażą Graniczną, po 1 kontroli z inicjatywy Wojewódzkiego Urzędu Pracy i Policji. Były również kontrole wszczęte na skutek 10 skarg od cudzoziemców.

Podmioty objęte kontrolami prowadziły działalność w branżach: przetwórstwo przemysłowe (27,9%), handel i naprawy (16,4%), rolnictwo i leśnictwo (4,2%), budownictwo (9,7%), zakwaterowanie i usługi gastronomiczne (7,3%), usługi administrowania (17%), transport i gospodarka magazynowa (4,8%), działalność profesjonalna (3%), edukacja (2,4%), opieka zdrowotna i pomoc społeczna (3%), kultura, rozrywka i rekreacja (1.8%), wytwarzanie energii (0,6%), dostawa wody (0,6%), informacja i komunikacja (0,6%) oraz gospodarstwa domowe (0,6%).

Kontrolami objęto zagadnienia związane z wykonywaniem pracy przez cudzoziemców, ich legalnym prawem pobytu na terenie RP, zezwoleniami na pracę, rejestracją oświadczeń w Powiatowych Urzędach Pracy. Kontrolowano również zagadnienia dotyczące stosunku pracy, zgodności zastosowania umowy cywilno-prawnej z warunkami świadczenia pracy, zgłaszania cudzoziemców do ubezpieczenia społecznego. Ponadto badano kwestie opłacania składek na Fundusz Pracy oraz zapewnienia cudzoziemcom bezpiecznych i higienicznych warunków  pracy.

Z analizy dokumentacji pokontrolnej wynika, że na 3 660 cudzoziemców objętych kontrolami, od 1 558 wymagane było zezwolenie na pracę, 2 070 cudzoziemców wykonywało pracę na podstawie zarejestrowanego oświadczenia w PUP, Kartą Polaka legitymowało się 32 cudzoziemców. Na 3 554 cudzoziemców, którzy nie posiadali obywatelstwa państwa członkowskiego UE/EOG lub Szwajcarii, na podstawie umowy o pracę zatrudnionych było 804 cudzoziemców (23,9%), w ramach umów cywilnoprawnych 2 358 cudzoziemców (70,3%), wykonujących pracę na innej podstawie 361 cudzoziemców (10,8%) oraz 31 cudzoziemców, wobec których nie można ustalić podstawy świadczenia pracy (np. pracujących bez umowy w formie pisemnej). Ujawnione nieprawidłowości dotyczyły obywateli Ukrainy i Syrii.

Struktura stwierdzonych naruszeń prawa przedstawia się następująco: 66 przypadków powierzenia pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę, dotyczyło to obywateli Ukrainy; 4 przypadki powierzania pracy na innym stanowisku lub na innych warunkach niż określone w zezwoleniu na pracę, dotyczyło to obywateli Ukrainy; 6 przypadków zawarcia z cudzoziemcami umów cywilnoprawnych w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę (obywatele Ukrainy); 1 przypadek dopuszczenia do świadczenia pracy cudzoziemca bez zawarcia umowy o pracę (obywatel Syrii); od 5 cudzoziemców pracodawca nie uzyskał przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP i nie przechowywał kopii tego dokumentu.

Z analizy dokumentacji wynika, że nieprawidłowości o różnym charakterze odnotowano w 40% kontrolowanych podmiotów. Najwięcej naruszeń ujawniono w branżach: handel i naprawy, przetwórstwo przemysłowe, zakwaterowanie i usługi gastronomiczne oraz usługi administrowania.

W 2015 r. najwięcej nieprawidłowości dotyczyło: niedopełnienia obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy; niezarejestrowania oświadczenia we właściwym powiatowym urzędzie pracy; podjęcia pracy w innym terminie, niż wskazano w zarejestrowanym oświadczeniu; powierzania cudzoziemcom nielegalnego wykonywania pracy; dopuszczania do pracy bez wstępnych badań lekarskich oraz szkoleń w dziedzinie bhp; wykonywania pracy w warunkach, w których winna być zawarta umowa o pracę; niewypłacenia należnego wynagrodzenia za pracę; wykonywania pracy na rzecz innego podmiotu niż dokonano rejestracji oświadczenia.

W roku 2015 odnotowano znaczący wzrost powierzania pracy cudzoziemcom bez wymaganego zezwolenia na pracę (2 przypadki w 2014 r.; 66 przypadków w 2015 r.). Wszystkie przypadki dotyczyły obywateli Ukrainy. Zdecydowana większość ujawnionych nieprawidłowości dotyczyła pracodawców zatrudniających do 9 pracowników. Naruszenia o różnym ciężarze gatunkowym odnotowano, w 40% kontrolowanych podmiotów. Pracodawcy najczęściej tłumaczyli się nieznajomością prawa. Zwracano również uwagę na przewlekłość postępowania administracyjnego w celu uzyskania decyzji pobytowych, zezwolenia na pracę, a także brakiem informacji, gdzie mogą uzyskać stosowne porady odnośnie zatrudnienia cudzoziemców.- mówi Rzecznik Prasowy OI PIP w Bydgoszczy Michalina Burker.

Podsumowanie i wnioski

W 2015 r. nastąpił wzrost rejestracji oświadczeń o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcom o 358%, powiatowe urzędy pracy zarejestrowały 7 010 oświadczeń, natomiast w 2014 r. tylko 1 957.

Czynności kontrolne podjęto w 44 podmiotach, które w okresie sprawozdawczym zarejestrowały największą ilość oświadczeń w PUP – kontroli poddano 4 136 oświadczeń.

Z analizy dokumentacji wynika, że faktycznie podjęło pracę 58% cudzoziemców. Kontrolowane podmioty prowadziły głównie działalność w zakresie agencji zatrudnienia, przetwórstwa przemysłowego, handlu i napraw, budownictwa oraz zakwaterowania i usług gastronomicznych.

Od lat nie ulegają zmianie przyczyny naruszeń prawa w zakresie legalności zatrudnienia cudzoziemców. Bardzo często motywy nielegalnego zatrudnienia cudzoziemców leżą w sferze ekonomicznej. Niektórzy pracodawcy, dopuszczający cudzoziemców do pracy jeszcze przed uzyskaniem dla nich zezwoleń na pracę lub zarejestrowaniem oświadczeń, tłumacząc to koniecznością terminowego wykonania umów z kontrahentami. W innych przypadkach dominującym powodem nielegalnego zatrudnienia była chęć poprawy przez pracodawcę rentowności prowadzonej działalności gospodarczej bądź dążenie do maksymalizacji zysków poprzez unikanie kosztów związanych z zatrudnieniem zgodnym z przepisami. Ponadto, zdaniem pracodawców, skoro cudzoziemcy zainteresowani są jedynie czasowym pobytem w Polsce, to nie warto w nich inwestować, jako pracowników.

Podobnymi motywami kierują się również sami cudzoziemcy, którzy koncentrują się na osiągnięciu jak najwyższych dochodów w trakcie ograniczonego czasowo pobytu w Polsce, mniejszą wagę przywiązując do legalności zatrudnienia i przestrzegania wobec siebie przepisów prawa pracy i bhp. Przykładowo, z tych względów wielu cudzoziemców woli pracować na podstawie umowy o dzieło, od której wprawdzie nie ma obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, ale jednocześnie nie daje ona żadnej ochrony pracowniczej ani ubezpieczeniowej, w tym również prawa do świadczeń zdrowotnych.

W przypadku małych firm, w których stwierdza się najwięcej nieprawidłowości, negatywną rolę odgrywa niedostateczna znajomość przepisów prawa, wynikająca często z braku służb kadrowych lub obsługi prawnej. Zdaniem wielu pracodawców, pomimo dokonanych w ostatnich latach gruntownych zmian, aktualnie obowiązujące regulacje prawne w dalszym ciągu są zbyt skomplikowane i trudne w interpretacji.

Okręgowy Inspektorat Pracy w Bydgoszczy w 2015 r. prowadził miedzy innymi wzmożony monitoring funkcjonowania uproszczonego systemu zatrudniania cudzoziemców w szczególności będących obywatelami Ukrainy. System ten przynosi niewątpliwe korzyści polskim przedsiębiorcom i właścicielom gospodarstw rolnych, umożliwiając im elastyczne pozyskiwanie siły roboczej z zagranicy w sytuacji niedoboru pracowników na lokalnym rynku pracy. Nadal istnieje jednak problem występowania nadużyć dotyczących rejestracji oświadczeń w postaci możliwości nich wyłudzenia i umożliwienia cudzoziemcom wjazdu na teren UE.

Z analizy dokumentacji pokontrolnej wynika, że pracodawcy dopuszczali się typowych naruszeń prawa takich jak niezapewnienie technicznego bezpieczeństwa pracy, braku badań lekarskich i szkoleń w zakres bhp, nie zgłoszenia lub nieterminowego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, wykonywania pracy w warunkach istnienia stosunku pracy bez potwierdzenia zawartej umowy, niewypłacania lub zaniżania wynagrodzenia za pracę, zaniżanie etatu, niezarejestrowania oświadczenia we właściwym PUP, zatrudnienia cudzoziemca na innych warunkach niż określono w oświadczeniu, wykonywania pracy na rzecz innego podmiotu, wykonywanie pracy na innym stanowisku i w innym miejscu oraz zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę.

Nowe lub nasilone zjawiska, które dotyczyły agencji zatrudnienia, to rejestrowanie oświadczeń bez fizycznej możliwości zatrudnienia cudzoziemców w danym podmiocie, rejestrowanie przez podmioty gospodarcze niemające statusu agencji zatrudnienia znacznej liczby oświadczeń w celu przekazania tych osób w ramach outsourcingu do innych podmiotów oraz prowadzenia działalności regulowanej bez wpisu do KRAZ.

Stwierdzono jeden przypadek utrudniania inspektorowi pracy przeprowadzenia kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców.

W 2015 r. inspektorzy pracy w związku z naruszeniem przepisów prawa pracy, w tym ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wydali 32 decyzje, 90 wniosków oraz 14 poleceń. Ponadto za stwierdzone naruszenia inspektorzy pracy skierowali do właściwego sądu 13 wniosków o ukaranie, w 10 przypadkach wszczęli postępowanie mandatowe, w 5 przypadkach zastosowali środek wychowawczy.

O stwierdzonych naruszeniach w ramach współpracy z organami nadzoru informowano o wynikach kontroli Straż Graniczną, Fundusz Pracy, Urząd Skarbowy, Wojewodę, Powiatowe Urzędy Pracy, ZUS, Policję, Wojewódzki Urząd Pracy oraz Konsula Generalnego Ukrainy w Gdańsku.

Powiązane treści