Bydgoszcz
20C
Niebo częściowo zachmurzone
60% wilgotność
Wiatr: 6km/h W
H 20 • L 20
25C
Nd
23C
Pon
32C
Wt
29C
Sr
32C
Czw
FORDON: Awaria tramwaju linii nr 7 na ulicy Akademickiej na wysokości ul. Romanowskiej (kierunek Łoskoń). Wstrzymano ruch tramwajowy w obu kierunkach.
Metropolia BydgoskaBydgoszczInwestycjeWyszogród – odzyskana tożsamość miejsca
wyszogrod_front
18.10.2015 | 22:42

Wyszogród – odzyskana tożsamość miejsca

Wyszogród – Pawilon Słowiański z zagospodarowaniem terenów dawnego grodu z XI w. n.e. w Bydgoszczy to temat pracy dyplomowej inżynierskiej, wykonany przez Michała Dębskiego.

Na zdjęciu: Koncepcja zagospodarowania Wyszogrodu

Fot. Michał Dębski

TOŻSAMOŚĆ I WARTOŚCI

Tożsamość Bydgoszczan jest zróżnicowana. Do dziś w przestrzeni miasta, przemawiają niejednorodne źródła jego identyfikacji. Postrzeganie owe należy rozpatrywać w dwóch wymiarach – skali mikro oraz makro. To, co identyfikuje przestrzeń w bezpośredni sposób, oraz to, co determinuje ją w szerokim kontekście. Wyszogród to relikt grodziska założonego przed XI wiekiem. Miejsce to odgrywa kluczową rolę w historii Kujaw, ponieważ w tej osadzie, w 997 roku, zatrzymał się wg podań, święty Wojciech podczas podróży misyjnej do Prus. Krótka historia grodu, zakończona na początku XIV wieku, wiązała się ze zniszczeniem go w doszczętny sposób przez Zakon Krzyżacki. Spuścizną kultury osadniczej Wyszogrodu, jest dzisiaj Bydgoszcz i Fordon. Owe szczególne dziedzictwo – kultury Słowian, którzy założyli gród, a także kultury Chrześcijańskiej skupionej wokół postaci świętego Wojciecha, w pełni zasługuje na poczynienie zeń symbolu. Przedmiotem opracowania jest teren przedpola osady o powierzchni 2.99 ha, położony przy ul. Fordońskiej 410 we wschodniej części Bydgoszczy. Sam relikt grodziska pozostaje wyłączony poza granicę opracowania, ponieważ podlega ścisłej ochronie. Stanowi on genius loci, jest determinantą znaczeniową i kompozycyjną – stąd też jego szczególne traktowanie i ujęcie przeze mnie w procesie twórczym. To, czym dzisiaj jest Wyszogród, to jedynie 1/5 zasięgu dawnej osady, która na przestrzeni wieków niemal nie tknięta pozostała przez działalność człowieka, ulegając jedynie erozji rzeki Wisły do połowy XX wieku. Zachowane relikty to fragmenty wału zewnętrznego, fosy, wału wewnętrznego, a także wnętrza osady.

KONWERSJA I TRANSLACJA

Opracowany projekt Pawilonu Słowiańskiego na Wyszogrodzie stanowi relację pomiędzy wrodzonym krajobrazem, ukształtowanym w wyniku działalności człowieka (Relikt), krajobrazem naturalnym a architekturą. Projektowana przestrzeń nie ma stanowić kontrdominanty dla Reliktu.

Tworzona przestrzeń –funkcjonowac ma jako odpowiedź, służąca przemianie miejsca anonimowego, w skonkretyzowaną jednostkę. Projektowany obiekt osadzony został w zagłębieniu terenu, czyniąc szczyt grodziska, wieńczącym elementem kompozycyjnym projektowanej formy. Odbicie Pawilonu w posadzce wodnej, działać ma jako przeciągnięcie widoku (wzmożenie wertykalności, przy silnym horyzontalnym układzie). Wyeksponowany kształt Reliktu, uzyskany jest poprzez zastosowanie statycznych płaszczyzn (podkreślenie kształtu Reliktu poprzez kontrast). Zagospodarowanie terenu skupiać się ma na podkreśleniu waloru grodziska, wyeksponowaniu formy pawilonu, stanowiącej wyróżniający się akcent na przedpolu dawnego grodu. Walory zewnętrzne podkreślone są również od środka projektowanego obiektu.

W fizycznym ujęciu, założona zostaje rewitalizacja przestrzeni Wyszogrodu, wyeksponowanie grodu jako landmarku. Zdewaluowana, niezdefiniowana przestrzeń ma zostać zdekodowana, przy czym nadany jej charakter utylitarny, sprawi iż zostanie przywrócona w sposób dosłowny i w przenośni, Bydgoszczanom, właśnie za pomocą wartości dodanej – Pawilonu.

EKSPOZYCJA I SCENOGRAFIA

Budynek składa się z trzech części oraz posiada 3 kondygnacje – dwie nadziemne i jedną podziemną. Wewnętrzny program funkcjonalny dostosowany jest do jak najlepszego spełnienia warunków przestrzennych, zapewnionych właściwemu przedstawieniu eksponatów, opowiadanych wewnątrz historii, ale też i poczucia komfortu ich użytkowania przez zwiedzających i pracowników. Funkcje w projektowanym Pawilonie, zgrupowane zostały do postaci bloków, działających ze sobą w określonych relacjach. Dominującą funkcją jest wystawiennicza.

Strefa wejściowa mieści recepcję i punkt informacji. Na parterze zlokalizowane są dwie przestronne sale – w niższej części Sala św. Wojciecha (obrazująca życie świętego, związek z Wyszogrodem, jak i samą historię Reliktu, jego budowę, rolę w regionie). W zachodniej części budynku – sala przedstawiająca dziedzictwo kultury Chrześcijańskiej na terenie Kujaw i Pomorza. We wschodniej części parteru znajduje się przestronna sala audytoryjna, która na co dzień mieści księgarnię i mały punkt kawiarniany. Łącznik biegnący w postaci platformy o nachyleniu 3 stopni, w zachodniej części Pawilonu, mieści eksponaty kultury Słowian, zamieszkujących ziemie regionu (krąg kultury pomorskiej, łużyckiej). Stanowi on w swojej formie analogię do hipotetycznej podróży tychże ludów. Na kondygnacji podziemnej, a także na piętrze, zlokalizowane są przestrzenie wystawiennicze, dla ekspozycji temporalnych. Większa sala z przeznaczeniem na regionalizmy, mniejsza na współczesną sztukę. Pracownia konserwacji zabytków na piętrze, podzielona jest na strefy pracy z malarstwem, rzeźbą oraz dokumentami. Wzbogacona o przestrzeń popularyzacji historii zabytków.

Pawilon wyrastający w sposób dosłowny z ziemi (poprzez częściowe jego wpisanie w nachylenie terenu), oddaje na swojej elewacji pewną reminiscencję nawarstwień historycznych. Warstwy łupka i betonu, przechodzące od tych o charakterze rustykalnym, przez cięte formy, do mieszanki stworzonej przez człowieka. To droga nie tylko stanowiąca analogię do warstw wzgórza, ale i do szerszego kontekstu kontaktu człowieka z przyrodą – droga od naturalnego, do tego, o źródle antropologicznym. Scena jaką jest przedpole Reliktu, stanowi strefę szczególnego traktowania przestrzeni. Środkowa lekka część, przekryta szkłem, dodatkowo od wewnątrz oddzielona jest przepierzeniem z drewnianych paneli. Tworzenie pewnych kurtyn, warstw budynku, pozwala na jego różne odczuwanie. Elementem zadrażniającym monolityczne płaszczyzny ścian zewnętrznych, są okna, będące swobodnym nawiązaniem do otworów – lunet, w średniowiecznych, kamiennych murach. Dopełnieniem – najistotniejszym z punktu widzenia kompozycji – jest aspekt poznawczy, edukacyjny opracowania reliktu. Składa się z systemu informacji (stanowiska oraz słupy informacyjne), systemu ścieżek, szlaków, wraz ze specjalnymi miejscami wyznaczonymi dla zwiedzających, przy dwóch głównych stanowiskach archeologicznych. W nich, na płaszczyznach posadzek, ukazane zostaną hipotetycznie odtworzone zarysy kościoła św. Marii Magdaleny i cmentarzyska, a także chaty w osadzie podgrodowej.

ODZYSKANIE

Bydgoszcz to dla mnie rodzinne miasto. To skromna część mojej mikrotożsamości – jako mieszkańca. I jak ująłem wcześniej, drugim wymiarem postrzegania jest skala makro, która każe nam spoglądać szerzej. Wyszogród jest kolebką kultury osadniczej dla Bydgoszczan. Przywrócenie mu jego należnego waloru, było celem, zrealizowanym za pomocą dokładnej analizy, prostych zabiegów, nowoczesnej, bezpiecznej konstrukcji, ubranej w odpowiednio zharmonizowaną z wnętrzem szatę. Staram się skupić wzrok na grodzisku, niczym przez pryzmat. Percepcja każdego człowieka biegnie do ogniwa, do Pawilonu, by potem rozproszyć się w szerszym kontekście, by poznać cały relikt, historię kultury regionu.

Michał Dębski

Architekt, patriota lokalny

Michał Dębski to Bydgoszczanin, absolwent architektury i urbanistyki na UTP. Chętnie przygotowuje kolejne projekty koncepcyjne, ściśle związane z miastem. Ma na celu zwrócić uwagę na problemy przestrzeni, potencjał rozwoju, możliwości wyeksponowania walorów istniejącej tkanki miejskiej. Z zamiłowania bada architekturę Bydgoszczy i uprawia malarstwo akwarelowe. Ma za sobą kilka prelekcji np. o architekturze modernistycznej w Bydgoszczy 1950-89, czy o Plantach nad Kanałem Bydgoskim, Bydgoskim Węźle Wodnym.

Panel dyskusyjny

Dodaj komentarz


Dyskusja dla wszystkich

Powiązane treści