Bydgoszcz
-0C
Słonecznie
80% wilgotność
Wiatr: 5km/h W
H 0 • L -1
1C
Sob
0C
Nd
-2C
Pon
-2C
Wt
-1C
Sr
Lista odwołanych wydarzeń i zamkniętych miejsc [AKTUALIZACJE NA BIEŻĄCO]
Metropolia BydgoskaAKTUALNOŚCIPrawo odmowy składania zeznań a prawo odmowy odpowiedzi na pytanie. Sprawdzamy różnice! [RADCA w PIĄTEK]
12.04.2019 | 16:37

Prawo odmowy składania zeznań a prawo odmowy odpowiedzi na pytanie. Sprawdzamy różnice! [RADCA w PIĄTEK]

W każdy piątek radca prawny Przemysław Piątek zaprasza do kolejnej odsłony cyklu porad prawnych. Szukasz pomocy? Napisz - prawnik@metropoliabydgoska.pl.

Na zdjęciu: Prawo odmowy składania zeznań bądź odpowiedzi na zadane przez sąd pytanie przysługuje tylko ściśle określonym w przepisach osobom.

Fot. Adrian Grycuk / Wikipedia

Na pewno zetknęliście się z określeniem dotyczącym odmowy składania zeznań. Niestety w społeczeństwie utrwalił się pogląd, iż jeśli się nie chce, nie trzeba zeznawać jako świadek. Dzisiaj opiszę krótko, jak należy zachować się w przypadku, gdy zostaniemy wezwani przez sąd cywilny do złożenia zeznań w charakterze świadka.

Na wstępie należy zaznaczyć i podkreślić, że (prawie) nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka. Nielicznymi wyjątkami są:

  • małżonkowie stron,
  • ich wstępni (rodzice, dziadkowie),
  • zstępni (dzieci),
  • rodzeństwo.

Ponadto prawo odmowy zeznań dotyczy powinowatych w tej samej linii lub stopniu oraz osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia.

Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jest jednak wyjątek, według którego odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.

Istotne jest, że z prawa do odmowy składania zeznań przed sądem można skorzystać po stawieniu się na rozprawie i złożeniu oświadczenia o korzystaniu z tego prawa. Nie można dorozumiewać odmowy składania zeznań poprzez niestawienie się świadka na sprawie.

Przed przystąpieniem do przesłuchania świadka powinien on zostać pouczony przez przewodniczącego o obu przysługujących mu uprawnieniach, tj. prawie odmowy zeznań i prawie odmowy odpowiedzi na zadane pytanie (art. 266 §1 Kpc). Niedopełnienie powyższego obowiązku uchyla karalność fałszywych zeznań (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2002 r.), a ponadto powoduje, że świadek, który już złożył zeznania, może nadal skorzystać z prawa odmowy ich złożenia. W takim wypadku sąd powinien ten dowód pominąć i odstąpić od dokonywania na jego podstawie ustaleń faktycznych.

Za nieusprawiedliwioną nieobecność sąd skaże świadka na grzywnę, po czym wezwie go powtórnie, a w razie ponownego niestawiennictwa skaże go na ponowną grzywnę i może zarządzić jego przymusowe doprowadzenie.

Uwaga! Za nieuzasadnioną odmowę zeznań lub przyrzeczenia sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadności odmowy, skaże świadka na grzywnę.

Podkreślam również, że nie mają prawa odmowy zeznań osoby faktycznie pozostające ze stroną we wspólnym pożyciu (konkubinat).

Poza prawem odmowy zeznań ustawodawca przewidział również możliwość odstąpienia od udzielenia przez świadka informacji o danych faktach w postaci prawa odmowy odpowiedzi na zadane mu pytania.

Zobacz również:

Czy mogę żądać odpisów dokumentów od administracji publicznej?

Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli:

  • zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową

albo

  • jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej.

W ten sposób lekarz czy też radca prawny ma prawo odmówić odpowiedzi na zadane mu przed sądem pytanie, jeśli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Tajemnicą zawodową objęci są też niejako duchowni, gdyż mają prawo odmówić zeznań co do faktów powierzonych im na spowiedzi.

Jeśli sąd wezwie nas na świadka, dostaniemy pismo zawierające:

  • imię, nazwisko i zamieszkanie wezwanego,
  • miejsce i czas przesłuchania,
  • nazwiska stron,
  • przedmiot sprawy,
  • zwięzłą osnowę przepisów o karach za pogwałcenie obowiązków świadka,
  • informacje o zwrocie wydatków koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu oraz o wynagrodzeniu za utratę zarobku.

Z samego wezwania będzie więc wiadomo, że mamy stawić się w konkretnym sądzie, konkretnego dnia i o konkretnej godzinie celem przesłuchania w charakterze świadka w sprawie dotyczącej np. zapłaty, gdzie stronami postępowania są – przykładowo – Kowalski i Nowak.

Na końcu warto jeszcze dodać, że świadkami nie mogą być:

  • osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;
  • wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” oraz osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem;
  • przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową;
  • współuczestnicy jednolici.

Podstawa prawna: art.  258-277 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2018.1360 t.j.).


POTRZEBUJESZ PORADY PRAWNEJ? Napisz na prawnik@metropoliabydgoska.pl! Wybrane sprawy omówimy.


Przemysław Piątek
radca prawny
————————
tel.: 792-262-264
www.radcapiatek.pl

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Powiązane treści