Bydgoszcz
19C
Niebo częściowo zachmurzone
32% wilgotność
Wiatr: 6km/h ENE
H 20 • L 17
18C
Sr
18C
Czw
14C
Pt
17C
Sob
16C
Nd
Lista odwołanych wydarzeń i zamkniętych miejsc [AKTUALIZACJE NA BIEŻĄCO]
Metropolia BydgoskaAKTUALNOŚCISamobójstwo we współczesnym prawie karnym [RADCA w PIĄTEK]
paragrafa
15.11.2019 | 10:00

Samobójstwo we współczesnym prawie karnym [RADCA w PIĄTEK]

Na zdjęciu:

Fot.

W dzisiejszych ustawach karnych odstąpiono od penalizacji czynu samobójczego. We współczesnych ustawodawstwach przestępstwa związane z samobójstwami są zamieszczane w rozdziałach dotyczących przestępstw przeciwko życiu. Obecnie tylko nieliczne kodeksy karne nie zawierają żadnych wzmianek na temat samobójstwa. Przykładowo są to kodeks belgijski czy też fiński. Warty podkreślenia jest natomiast fakt, że do większości kodeksów karnych włączono udział osób trzecich, które przyczyniają się do samobójstwa. 

Oprócz namowy ustawodawstwa karne używają też zwrotów „nakłonić”, „spowodować”, „skłonić”, „pobudzić” czy też „utwierdzić”. Jak więc łatwo można zauważyć , ustawodawcy posługują się różnymi określeniami językowi na działanie sprawcy przestępstwa pomocy i namowy do samobójstwa. Przestępstwa związane z samobójstwami mają charakter skutkowy. W różnych krajach skutek jest jednak pojmowany na różne sposoby. Skutkiem może być samo targnięcie się na życie (Polska, Rumunia, Bułgaria). Niektóre ustawodawstwa za skutek uznają śmierć (Holandia, Turcja).

Różnie kształtują się kary, przy udziale innych czynników. We Włoszech surowiej karze się osobę, która namawia nieletniego do samobójstwa, w dawnej Czechosłowacji ciąża była taką przesłanką podwyższonej karalności.

Nie można jednak wykluczyć sytuacji, gdy przy próbie popełnienia samobójstwa, osoba, która targnęła się na własne życie dopuści się przestępstwa. Tak będzie w przypadku, gdy przy zamachu na własny żywot, zabije się inną osobę. Podobnie będzie też w sytuacji przestępstw popełnionych w trakcie przygotowywania samobójstwa (np. kradzież). W takich sytuacjach postępowanie karne przeciwko samobójcy, który popełnia te przestępstwa może zostać wszczęte, o ile przeżyje on próbę samobójczą. Należy w związku z tym rozróżnić brak karalności próby samobójczej od dokonania przestępstwa w trakcie przygotowań lub w czasie dokonania samobójstwa.

Przykładem ilustrującym poruszoną kwestię będzie próba samobójcza pewnego 29-letniego Rosjanina, który skoczył z dziewiątego piętra wieżowca tak niefortunnie, że spadł na 9-letnią dziewczynkę powodując ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. Oboje przeżyli. Sąd w Omsku skazał niedoszłego samobójcę na grzywnę w wysokości 100 tys. rubli. Śmierć, w tym przypadku, oskarżonego jest ujemną (negatywną) przesłanką procesową. W takiej sytuacji, zgodnie z artykułem 17 Kodeksu postępowania karnego, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza.

Polski kodeks karny w art. 151 mówi o osobie, która nakłania i pomaga popełnić samobójstwo. Obecny Kodeks Karny z 1997 utrzymał przestępstwo z poprzednich kodeksów z 1932 i 1969 r.
Słowacki kodeks karny w art. 154 wspomina o udziale w samobójstwie i stosuje wobec osoby zaangażowanej w ten czyn przestępny sankcję pozbawienia wolności.

W Kanadzie od 1973 nastąpiła depenalizacja samobójstwa i podobnie jak w Polsce, karane są tylko osoby trzecie, które miały udział w targnięciu się na życie. Kanadyjska ustawa karna jest jednak bardziej restrykcyjna niż polska i tam górna kara wynosi 14 lat.

Francuski kodeks karny w artykule 223 – 13 również penalizuje namowę do samobójstwa, jednak wymienia również postać kwalifikowaną tego przestępstwa w sytuacji, gdy osoba, którą namawiano nie przekroczyła wieku 15 lat.  W Anglii samobójstwo przestało być przestępstwem dopiero w 1961 roku. W roku tym został wydany „Suicide Act”. Od tego czasu, podobnie jak na całym świecie, karana jest pomoc i podżeganie. Holenderski kodeks karny zwraca szczególną uwagę na dostarczanie środków, dzięki którym może nastąpić akt targnięcia się na własne życie osoby, której się pomaga.

Niemiecki ustawodawca wprowadził w kodeksie karnym karę dla osoby, która przy samobójstwie zbiorowym przeżyła lub została odratowana. Nie jest żadną przesłanką uchylenia odpowiedzialności fakt, że osoba ta została nakłoniona do samobójstwa przez tę, która umarła. Ciekawą kwestię porusza art. 115 szwajcarskiego kodeksu karnego, który warunkuje karalność osoby namawiającej do samobójstwa, jeżeli jest ono popełnione z pobudek egoistycznych. Jeżeli zaś samobójstwo popełnione zostało z motywem altruistycznym, karalność zostaje wyłączona.

Kodeks prawa kanonicznego obecnie nie wyodrębnia samobójstwa jako osobnej kategorii grzechu. Umieszcza jednak samobójców w kategorii „innych grzeszników, którym nie można przyznać pogrzebu bez zgorszenia wiernych. „Samobójstwo zaprzecza naturalnemu dążeniu istoty ludzkiej do zachowania i przedłużania swojego życia (…) Dobrowolne współdziałanie w samobójstwie jest sprzeczna z prawem moralnym”.

Poprzedni Kodeks Prawa kanonicznego poświęcał samobójcom trzy kanony – 1240, 1241, 2350. Wspomina się w nich o tym, że samobójcy nie chowa się na cmentarzu, a jeżeli przeżył, to jest wykluczony od spełniania prawnych aktów kościelnych. Kościół zaś uznał na Soborze Watykańskim II, że samobójstwo, podobnie zresztą jak zabójstwo, ludobójstwo, czy też eutanazja są czynami haniebnymi.

Aktualnie Kościół rozróżnia samobójców ze względu na motywy popełnienia samobójstwa. W 2004 roku, świętej pamięci, Arcybiskup Życiński wydał „Dekret w sprawie liturgii pogrzebowej samobójców”, w którym pisze, że :„Zmieniające się warunki kulturowe wymagają duszpasterskiej refleksji i wrażliwości, aby Kościół mógł niezmiennie stanowić znak nadziei płynącej ze zbawczych dzieł Jezusa Chrystusa.

Bolesnym znakiem czasów staje się obecnie rosnąca liczba osób cierpiących na depresję i decydujących się na odebranie sobie życia. Różne środowiska reagują w różnorodny sposób na ich dramat. Uwzględniając zróżnicowanie lokalnych praktyk przyjmowanych w liturgii pogrzebowej samobójców, przypomina się, iż Kodeks Prawa Kanonicznego określa ściśle, iż pogrzebu kościelnego winni być pozbawieni „jawni grzesznicy , którym nie można przyznać pogrzebu bez publicznego zgorszenia wiernych” (KPK 1184 § 1.3).

Nie ma żadnych podstaw, aby do kategorii „jawnych grzeszników” zaliczać osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne czy stany depresji. W realizacji zasady KPK nie można więc zacierać różnic między samobójstwem, które wynika z programowego odrzucenia chrześcijańskich zasad życia, np. przez osobiste związanie się z przestępczym środowiskiem alkoholików, narkomanów, etc., a samobójstwem, które stanowi wynik choroby psychicznej, depresji lub głębokich stresów. W pogrzebach osób należących do drugiej z wymienionych grup nie należy wprowadzać żadnych modyfikacji liturgicznych, gdy nie ma uzasadnionych podstaw, aby do konkretnej sytuacji odnosić pojęcie „jawnych grzeszników”.

Podobne praktyki stanowiłyby zaprzeczenie postawy duszpasterskiej, raniąc właśnie te środowiska, którym potrzebne jest szczególne współczucie i chrześcijańska solidarność. Kapłańskim obowiązkiem pozostaje modlitewna więź z tymi, którzy załamali się ostatecznie w nierównych zmaganiach z cywilizacją podporządkowaną bezdusznym zasadom sukcesu i konsumpcji.

Zasady określone wyraźnie w prawie Kościoła należy respektować także wtedy, gdy lokalna opinia środowiska usiłuje bronić zróżnicowania form rytu pogrzebowego(…) W przypadkach takich nie wolno stawiać lokalnej tradycji nad teologiczno-prawną oceną obecnej sytuacji kulturowej. Wspólnym zadaniem duszpasterzy i katolików świeckich jest budowanie ewangelicznej kultury życia inspirowanej współczuciem dla cierpienia bliźnich.


POTRZEBUJESZ PORADY PRAWNEJ? Napisz na prawnik@metropoliabydgoska.pl! Wybrane sprawy omówimy.


Przemysław PIĄTEK
radca prawny
—————————–
» tel. 792 262 264
»  www.radcapiatek.pl

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o

Powiązane treści