Międzynarodowy konkurs na nowy pomnik na Placu Wolności. „Oczekujemy czegoś wyjątkowego”

Dodano: 16.07.2026 | 12:28

Na zdjęciu: Przemawia prof. Dariusz Markowski - przewodniczący jury konkursu na nowy pomnik na Placu Wolności.

Fot. BB

Co powstanie w miejscu wyburzonego w ostatnich dniach Pomnika Wolności? O tym zdecyduje międzynarodowy konkurs.

O tym, że dotychczasowy, rozebrany niedawno postkomunistyczny monument zastąpi nowa forma, wiadomo od dłuższego czasu – pisaliśmy o tym ponad rok temu. W międzyczasie ruszyła giełda pomysłów, obecnie napędzana wizualizacjami generowanymi przez sztuczną inteligencję. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, wspierane przez senatora Andrzeja Kobiaka, wicemarszałka Zbigniewa Ostrowskiego oraz prof. Marka Chamota, rektora WSG, postuluje postawienie na Placu pomnika Ignacego Jana Paderewskiego.

Pomnik Paderewskiego na Placu Wolności? TMMB jest za

W przestrzeni internetowej pojawiają się natomiast wszelkiej maści wizualizacje, generowane przez sztuczną inteligencję – niektóre są humorystyczne, jak na przykład pomnik Pana Twardowskiego na kogucie (rzeczony kogut ma – oczywiście w mniejszej skali – zostać postawiony przez Starym Rynku), ale niektóre są poważne – na przykład instalacja orła „wolności” czy skrzydeł. Nie brakuje też innych, poza Paderewskim, pomysłów na upamiętnienie postaci historycznych – od przeniesienia pomnika Kazimierza Wielkiego po inne, konne instalacje – np. z Janem Henrykiem Dąbrowskim, Józefem Dowbor-Muśnickim czy Władysławem Łokietkiem.

Ostatecznie to, co zastąpi Pomnik Wolności ma wyłonić konkurs. Miał on zostać ogłoszony już w zeszłym roku, ale jak tłumaczył zastępca prezydenta Bydgoszczy Łukasz Krupa, obrady zespołu przy prezydencie miasta, który wypracował regulamin, były burzliwe, ale i merytoryczne. – Były różne koncepcje i spojrzenia. Mieliśmy wyznaczone terminy spotkań, w międzyczasie wymienialiśmy się korespondencją – przyznał.

Konkurs na pomnik na Placu Wolności

Konkurs został zorganizowany jako międzynarodowy, w którym uczestnicy składają wnioski o dopuszczenie do udziału w kolejnym etapie. Zgłaszanie i odpowiedzi na pytania zajmą pierwsze 20 tygodni rywalizacji. Do dalszego etapu przejdą artyści, którzy zostaną wybrani przez jury. – Komisja oceni dorobek artystyczny, styl, doświadczenie, formę – wymieniał zastępca prezydenta miasta. Po kolejnych 20 tygodniach jury pozna docelowe wizje nowego pomnika na Placu Wolności.

– Intencją organizatora jest stworzenie pomnika o wysokich walorach artystycznych, symbolicznych i tożsamościowych, upamiętniającego ideę wolności w kontekście historii i współczesności miasta oraz kraju. Pomnik powinien zostać harmonijnie wkomponowany w istniejące i planowane zagospodarowanie Placu Wolności, stanowiąc integralny element przestrzeni publicznej, który podkreśli rangę miejsca, wzbogaci jego charakter kulturowy i stanie się ważnym punktem odniesienia dla mieszkańców oraz odwiedzających – czytamy w ogłoszeniu konkursowym.

CZYTAJ TAKŻE: Pomnik Tysiąclecia zostanie wyremontowany

Forma instalacji ma być dowolna, przestrzenna, gloryfikująca wolność – obelisk, kolumna/y, łuk triumfalny, postać wybitnego męża stanu, który przyczynił się do odzyskania wolności lub inna forma artystyczna kojarzona z symbolem wolności/powrotem Bydgoszczy do macierzy. Rywalizacja skierowana jest do artystów profesjonalnych. Uczestnik konkursu, a w przypadku zespołu autorskiego przynajmniej jedna osoba, musi posiadać doświadczenie w zakresie tworzenia form przestrzennych funkcjonujących w przestrzeni publicznej – na koncie musi mieć co najmniej jedną pracę w oparciu, o którą została wykonana rzeźba, pomnik lub instalacja przestrzenna.

Przewodniczący konkursowego jury będzie prof. zw. dr hab. Dariusz Markowski – Przewodniczący Rady ds. Estetyki Miasta, a sędzią referentem plastyk miejski Marek Iwiński. Pozostali członkowie jury to:

1) Jolanta Chmara – Prezes Oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków o. Bydgoszcz
2) Anna Pawlicka-Zabojszcz – Prezes Oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich o. Bydgoszcz
3) Iwona Jantoń – Główny Specjalista ds. ochrony zabytków,
4) Grzegorz Rosa – Dyrektor Miejskiej Pracowni Urbanistycznej,
5) Łukasz Krupa – Zastępca Prezydenta Miasta,
6) Jakub Mikołajczak – Radny Rady Miasta Bydgoszczy,
7) Tomasz Hoppe – Radny Rady Miasta Bydgoszczy,
8) Piotr Walczak – Radny Rady Miasta Bydgoszczy,
9) Katarzyna Łaskarzewska-Karczmarz – Dyrektor Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu Miasta Bydgoszczy,
10) Jolanta Drostek – Kierownik Referatu w Wydziale Inwestycji Miasta

– Komisja składa się z techniczno-urzędniczej tkanki, ale także z przedstawicieli strony społecznej. Wszyscy są ekspertami w swoich dziedzinach – wyjaśniał Krupa, dodając że będą także oceniali prace pod „bydgoskim kątem”.

Jury dokona oceny prac pod kątem następujących kryteriów:

walory artystyczne: waga 35%
zgodność z tematyką: waga 15%
wpisanie się w otoczenie: waga 30%
koszt realizacji: waga 20%.

Ogłoszenie wyników konkursu ma nastąpić po 45 tygodniach od daty jego ogłoszenia. Te mają być stworzone specjalnie na jego potrzeby – niedopuszczalne jest zgłaszanie prac uprzednio publikowanych, prezentowanych publicznie, nagradzanych w innych konkursach lub zrealizowanych w innej lokalizacji. Prezydent Miasta Bydgoszczy ma prawo unieważnić bądź zatwierdzić konkurs; podobna sytuacja będzie miała miejsce, jeśli żadna z prac nie uzyska minimum 50 punktów od komisji konkursowej, poziom artystyczny będzie niezadowalający lub gdy prace nie spełnią warunków regulaminu.

@metropoliabydgoska.pl 🗿 LAJKARZ – nowa rzeźba na niedokończonym wciąż Placu Wolności. Upamiętnia „street fotografów” sprzed II wojny światowej. Oceńcie jej ustawienie i estetykę ⤵️ #bydgoszcz #streetphotography ♬ oryginalny dźwięk – MetropoliaBydgoska.PL

Laureat pierwszej nagrody ma otrzymać 40 tysięcy złotych, drugiej – 20 tysięcy, trzeciej – 10 tysięcy. Przewidziano też dwa wyróżnienia po pięć tysięcy. O realizacji pomnika zdecyduje Rada Miasta Bydgoszczy w drodze uchwały. Praca konkursowa, której Jury przyzna nagrodę główną będzie rekomendowana do realizacji – jej autor w ramach otrzymanej nagrody będzie zobowiązany do zaprezentowania swojej pracy na sesji rady, na której podejmowana będzie uchwała dotycząca realizacji pomnika.

– Oczekujemy czegoś wyjątkowego – powiedział prof. Dariusz Markowski. Przewodniczący komisji z uznaniem mówił o tym, że rywalizacja o wybór projektu będzie międzynarodowa. – Z uwagi na ważne nagrody powinien cieszyć się zainteresowaniem – wyraził nadzieję. I dodał, że regulamin świadomie nie określa dokładnej formy. – To artysta zdecyduje, co chciałby w tym miejscu pokazać – zaznaczył Markowski. Ma on symbolizować wolność w sensie uniwersalnym.

Bydgoszczanie mają zobaczyć prace konkursowe najprawdopodobniej już po wyborze najlepszych. Ratusz chce uniknąć wpływów zewnętrznych, tak by komisja wzięła odpowiedzialność za swoją decyzję. Prace będą kodowane.

Plac Wolności będzie gotowy w III kwartale?

Zapytaliśmy wiceprezydenta, kiedy ostatecznie zakończą się prace na Placu Wolności, który wciąż jest placem budowy. – Mam nadzieję, że będzie to III kwartał – szybciej niż jego koniec – dodał. Szybciej wystartują nowe pawilony kwiatowe. – Jesteśmy po procedurze odbiorowej, czekamy na pozwolenie na użytkowanie. Trwa procedowanie umów najmu – zapewnił. W najbliższych tygodniach możemy zatem spodziewać się powrotu handlu kwiatami na Plac Wolności.