Zwiedź wyjątkową bydgoską Bibliotekę Bernardynów! Okazja już w piątek
Dodano: 24.09.2026 | 11:25
Na zdjęciu: W piątek, 25 września będzie można zwiedzić najcenniejsze zbiory WiMBP.
Fot. WiMBP
Z okazji 90. rocznicy wyeksponowania zbiorów Biblioteki Bernardynów Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna zaprasza na wyjątkowy cykl wydarzeń poświęconych temu niezwykłemu miejscu i jego historii.
– Świętowanie jubileuszu rozpoczniemy prelekcją Małgorzaty Klepczyńskiej – dyplomowanej konserwatorki papieru i skóry z Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy – zapowiada WiMBP. Odbędzie się ona jutro (25 września) o 17:00 w Bibliotece Głównej (Stary Rynek 24).
Podczas spotkania uczestnicy poznają historię ochrony zbiorów Biblioteki Bernardynów – działań podejmowanych na przestrzeni lat, by zachować ich wyjątkową wartość i dziedzictwo dla przyszłych pokoleń. To okazja, by spojrzeć na zabytkową kolekcję z perspektywy jej ochrony, konserwacji i troski o jej przetrwanie. – Po prelekcji zapraszamy na oprowadzanie po Bibliotece Bernardynów, które odbędzie się w dwóch turach: godz. 18:00 i godz. 18:40 – zachęca WiMBP. Na oprowadzanie obowiązują zapisy pod numerem telefonu: +48 573 313 566 / 52 339 92 02.
CZYTAJ TAKŻE: Spędź weekend na Londynku. W programie masa wydarzeń, w tym wystawa bydgoskich zabawek
Poklasztorna biblioteka należąca niegdyś do bydgoskiego klasztoru bernardynów to najstarszy i największy z zachowanych w mieście księgozbiorów; jego początki sięgają schyłku XV wieku. Książki niezbędne były do pracy misjonarskiej i do sprawowania obrzędów kościelnych. Większość pozycji biblioteki bernardynów pochodzi z zakupu i darowizn zakonników. Wiele dzieł darowali bibliotece prowincjonałowie i gwardianie. Zakupy były natomiast możliwe dzięki legatom dobrodziejów zakonu.
Przez kilka wieków biblioteka funkcjonowała jak wiele innych bibliotek klasztornych. Gdy w XVIII wieku Bydgoszcz znalazła się w zaborze pruskim, ograniczono przyjmowanie nowicjuszy, administrowanie obwarowane było mnóstwem przepisów utrudniających pracę, liczba zakonników bardzo się zmniejszyła. Władze miejskie poszukiwały miejsca, gdzie po likwidacji klasztoru, można by przekazać księgozbiór. Nikt jednak nie był skłonny do jego przejęcia. W rezultacie biblioteka pozostała w zabudowaniach klasztornych i od 1829 roku była pod zarządem szefa policji. W 1839 roku przeniesiono książki do Fary, nie zidentyfikowano ich jednak ani nie opracowano. Zapomniany księgozbiór wzbudził zainteresowanie dopiero po opublikowaniu przez ks. Kamila Kantaka kroniki bernardynów bydgoskich. W 1907 roku na prośbę ówczesnego dyrektora Biblioteki Miejskiej dr. Minde-Poueta, proboszcz Fary, ks. Jagalski przekazał książki Bibliotece, gdzie zinwentaryzowano je i opracowano, i gdzie przechowuje się je do dziś jako odrębną kolekcję. Od 1936 roku Bibliotheca Bernardina eksponowana jest w stylizowanym pomieszczeniu, urządzonym staraniem ówczesnego dyrektora Biblioteki Miejskiej, dr. Witolda Bełzy i dzięki ofiarności społeczeństwa miasta.
@metropoliabydgoska.pl⌛ Kończy się ciągnąca się niemiłosiernie przebudowa Placu Wolności. Prace budowlane rozpoczęto w kwietniu 2024 roku. Obecnie są już na finiszu, ale na nowy pomnik jeszcze poczekamy. Jak oceniacie efekt prac Strabagu?
Zabytkowy księgozbiór składa się z 1374 woluminów, które zawierają 1555 dzieł. Zasób ten jest zróżnicowany treściowo, choć naturalnie najliczniejsze są dzieła z zakresu teologii. Zachowało się 25 wydań Biblii, w tym dziewięć XV-wiecznych. Ponadto księgi liturgiczne, wiele zbiorów kazań i żywotów świętych: od trzech XV-wiecznych wydań „Złotej legendy” Jakuba de Voragine, najpoczytniejszej książki średniowiecza, po XVIII-wieczne zbiory kazań polskich. Zachowały się również dzieła reformacyjne – Melanchtona i Lutra oraz kontrreformacyjne – a wśród nich pierwsze polskie prace z zakresu teologii polemicznej autorstwa Walentego Wróbla, Stanisława Hozjusza i Stanisława Sokołowskiego. Większość książek z biblioteki bernardynów została wydrukowana w XVI wieku. Są wśród nich dzieła tłoczone w słynnych oficynach Krzysztofa Plantina z Antwerpii, czy Aldusa Manitiusa w Wenecji. Zachowało się też kilka druków krakowskich z początku XVI wieku, zaliczanych do najcenniejszych druków polskich, m.in.: z drukarni Floriana Unglera „Zwierciadło filozofii” z 1513 roku, czy z drukarni Józefa Hallera – „Fizyka” Arystotelesa z 1519 roku.
Chlubą każdej biblioteki są inkunabuły, druki wydane do końca 1500 roku. W zbiorze bernardynów jest ich 97. Niewątpliwie najciekawszym z nich jest ulotka Hieronima Savonaroli „Reguła dla wszystkich zakonników”, wydana we Florencji w 1489 roku. Jest to unikat w skali światowej i posiada niecodzienną proweniencję – wyjęto go bowiem z makulatury wyściełającej okładki innej książki. O wartości Biblioteki Bernardynów nie decyduje jednak ilość cenionych na rynku zabytków sztuki drukarskiej. Podobny lub nawet lepszy księgozbiór można zgromadzić w nowych bibliotekach. Najważniejszą cechą tej biblioteki jest jej przeszłość, która jest częścią historii miasta.
- Zwiedź wyjątkową bydgoską Bibliotekę Bernardynów! Okazja już w piątek - 24 września 2026
- W niedzielę Półmaraton Bydgoski. Spore zmiany w ruchu i komunikacji - 24 września 2026
- Wielkie korki w Fordonie, Strzyżawie i Ostromecku. Powstała petycja - 24 września 2026
