Jesień i zima w pracy: odpowiedni ubiór to obowiązek, nie tylko kwestia komfortu

Dodano: 02.11.2026 | 14:15

Na zdjęciu: Jesienno-zimowy ubiór dla pracowników.

Fot. MB

Deszcz, wiatr, niska temperatura i szybko zapadający zmrok zmieniają warunki pracy. Dla pracodawcy oznaczają konieczność zapewnienia odpowiedniego wyposażenia, a dla pracownika — obowiązek jego prawidłowego używania. Jak przygotować się do sezonu jesienno-zimowego zgodnie z przepisami i oficjalnymi wytycznymi?

Podstawą doboru odzieży jest ocena ryzyka zawodowego. Innego wyposażenia potrzebuje osoba wykonująca intensywną pracę fizyczną na zewnątrz, a innego pracownik przez dłuższy czas pozostający w bezruchu lub pracujący w nieogrzewanym pomieszczeniu. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że należy uwzględniać temperaturę, wiatr, wilgotność, czas narażenia oraz charakter wykonywanych czynności. Sama grubość kurtki nie przesądza więc o skuteczności ochrony.

Co musi zapewnić pracodawca?

Zgodnie z art. 237⁷ Kodeksu pracy pracownik otrzymuje nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, jeżeli jego własne ubranie może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo wymagają tego względy technologiczne, sanitarne lub BHP. Pracodawca ustala rodzaje wyposażenia i przewidywane okresy użytkowania, konsultując je z pracownikami lub ich przedstawicielami.

Trzeba przy tym odróżnić odzież roboczą od ochronnej. Pierwsza zastępuje prywatne ubranie podczas wykonywania obowiązków. Druga jest środkiem ochrony indywidualnej, przeznaczonym do zabezpieczenia przed określonym zagrożeniem, na przykład zimnem. Zgodnie z art. 237⁶ Kodeksu pracy wymagane środki ochrony indywidualnej pracodawca dostarcza bezpłatnie i informuje o sposobie ich używania. Ich dobór musi wynikać z zagrożeń na danym stanowisku; pierwszeństwo mają jednak rozwiązania organizacyjne i ochrona zbiorowa ograniczające narażenie.

W praktyce oznacza to, że polecenie „proszę ubrać się cieplej” nie zastępuje wydania wymaganego wyposażenia. Pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego przewidzianych dla jej stanowiska.

Jak dobierać ubrania na chłodne miesiące?

Warto sprawdzać przeznaczenie produktu, oznakowanie, parametry ochronne i instrukcję producenta. Materiały Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego wskazują między innymi normy EN 14058 dla odzieży chroniącej przed chłodem, EN 342 dla odzieży chroniącej przed zimnem oraz EN 343 dla odzieży chroniącej przed opadami atmosferycznymi. To różne funkcje: ocieplenie nie oznacza automatycznie ochrony przed deszczem.

Dobór powinien dotyczyć całego zestawu, a nie pojedynczej kurtki. CIOP-PIB podkreśla znaczenie izolacyjności cieplnej oraz takich właściwości jak przepuszczalność powietrza, odporność na przenikanie wody i możliwość odprowadzania pary wodnej. Odzież ciepłochronna może składać się z kilku współpracujących elementów. Dlatego przy kompletowaniu wyposażenia należy uwzględnić także warstwy noszone pod ubraniem zewnętrznym i warunki użytkowania wskazane przez producenta.

Zależnie od oceny ryzyka zestaw może obejmować odzież ocieplaną i przeciwdeszczową, odpowiednie obuwie, rękawice oraz ochronę głowy. Ochrona przed zimnem powinna współgrać z pozostałymi wymaganiami stanowiska — dotyczącymi na przykład zagrożeń mechanicznych czy konieczności zapewnienia widoczności pracownika. Rozmiar, swoboda ruchów i możliwość bezpiecznego wykonywania czynności są równie istotne jak deklarowane właściwości ochronne.

Pracownik również ma konkretne obowiązki.

Art. 211 Kodeksu pracy zobowiązuje go do używania przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego zgodnie z przeznaczeniem. Powinien przestrzegać instrukcji i poleceń dotyczących BHP, a zauważone zagrożenia niezwłocznie zgłaszać przełożonemu. Uszkodzenie wyposażenia, które osłabia ochronę, wymaga reakcji — nie należy traktować go wyłącznie jako problemu estetycznego.

Obowiązki pracodawcy nie kończą się na zakupie. Musi on zapewnić zachowanie właściwości ochronnych i użytkowych wyposażenia oraz odpowiednio jego pranie, konserwację i naprawę. Ustalony termin przydziału nowej odzieży nie uzasadnia dalszego używania rzeczy, która utraciła wymagane właściwości i nie może ich odzyskać przez naprawę.

Jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, przepisy dopuszczają powierzenie go pracownikowi za ekwiwalent uwzględniający poniesione koszty. Nie dotyczy to jednak odzieży skażonej środkami chemicznymi, promieniotwórczymi lub materiałami biologicznie zakaźnymi — jej prania nie wolno powierzać pracownikowi.

Warto też pamiętać, że wskazywany w przepisach okres od 1 listopada do 31 marca dotyczy między innymi uprawnień do posiłków profilaktycznych przy pracy fizycznej na zewnątrz, po spełnieniu określonych warunków dotyczących wydatku energetycznego. Nie wyznacza uniwersalnego terminu wydawania zimowej odzieży. Potrzebne zabezpieczenie należy zapewnić wtedy, gdy wymagają tego rzeczywiste warunki pracy.

Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu zespołu na jesień i zimę?

Po fachową poradę w zakresie doboru wyposażenia, opartą na oficjalnych wymaganiach BHP, oraz wszystkie potrzebne produkty w gotowych zestawach dopasowanych do stanowiska można zgłosić się do Świata BHP przy ul. Fordońskiej 201, 85-739 Bydgoszcz. Na miejscu można omówić warunki pracy, przymierzyć odzież i obuwie oraz skompletować wyposażenie na chłodne miesiące – swiatbhp.com.pl.